نشت و عوامل موثر بر آن

نشت و عوامل موثر بر آن:

مهمترین فاکتورهای موثر بر نشت عبارتند از:

  1. شرایط سازه ها و تاسیسات
  2. نوع و تعداد اتصالات، موقعیت آنها، کنتورهای مورد استفاده مشترکین
  3. طول شبکه
  4. تعداد سالانه نشت های جدید ( گزارش شده و گزارش نشده ) در شبکه
  5. تعداد سالانه نشت های جدید ( گزارش شده و گزارش نشده ) در محل اتصالات

به طور کلی وقوع ترکیدگی و ایجاد نشت های جدید، بستگی به شرایط کلی سازه ها، زیر ساخت ها و چگونگی مدیریت فشار در سیستم توزیع بستگی دارد.

بسته به نوع خاک و زمین، همیشه نشت هایی وجود دارند که در سطح ظاهر نمی شوند و یا زمان زیادی طول می کشد که آشکار شوند، این نشت های نامرئی نیاز به شناسایی و تعمیرات دارند.

انواع نشت:

  • نشت های گزارش شده ( ظاهری ) :
  • عمدتا دارای فلو بالا، زمان شناسایی کوتاه ( توسط سازمان آب یا افراد عادی مشاهده و رفع می گردد )
  • نشت های گزارش نشده ( مخفی ) :
  • نرخ فلو متوسط – زمان شناسایی بالا ( توسط تجهیزات نشت یاب و به وسیله ی تشخیص صدای نشت شناسایی می شوند)
  • نشت های زمینه ای ( عمدتا در محل اتصالات رخ می دهد )
  • نرخ فلو بسیار پایین ( معمولا به صورت قطره ای ) داشته اما مدت زمان وقوع آنها طولانی است
  • نشت های گزارش شده معمولا :
  • توسط عموم گزارش می شوند
  • مرئی هستند
  • در پی شکایت از فشار کم آب شناسایی می شوند
  • نشت های گزارش نشده معمولا :
  • نامرئی هستند
  • توسط دستگاه های نشت یاب شناسایی می شوند

حجم آب تلف شده در نشت:

علاوه بر بزرگی نشت و بزرگی فلو خروجی از لوله، زمان نیز بر حجم آب تلف شده موثر است به گونه ای که هر چه زمان شناسایی و رفع نشت طولانی تر باشد، حجم آب بیش تری هدر می رود.

بر این اساس فاکتورهای اساسی بر میزان آب تلف شده در وقوع نشت عبارتند از :

  1. زمان آگاهی ( A )
  2. زمان شناسایی ( B )
  3. زمان رفع نشت ( R )

V= ( A + B + R ) * FlowRute

بر طبق رابطه ی فوق گاهی ممکن است در برخی از نشت های با شدت بالا، حجم آب تلف شده به دلیل کوتاه بودن زمان تشخیص تا رفع نشت کم تر از نشت هایی با شدت پایین باشد که دارای زمان طولانی تری برای تشخیص و رفع نشت می باشند.

نشت عمدتا کجا اتفاق می افتد؟

آنالیز تحلیل اطلاعات مربوط به سیستم های مدیریت شده نشان می دهد که نشت های مرئی و گزارش شده کم تر از 10 درصد از کل نشت های به وقوع پیوسته را تشکیل می دهند.

عمده تلفات مربوط به :

  1. نشت های زمینه ای که وابسته به کوچک بودن و نرخ فلو پایین اقدامی برای رفع عیب صورت نمی پذیرد.
  2. نشت های نامرئی شناسایی نشده
  3. نشت های شناسایی شده ( مرئی یا نامرئی ) که از سمت اداره آب اقدامی برای رفع نشت صورت نپذیرفته است یا زمان زیادی برای این امر به طول انجامیده است.

از نقطه نظر عملیاتی، شناسایی نشت های نامرئی توسط تجهیزات نشتیاب بیش ترین سهم را در این بین به خود اختصاص داده است.

شناسایی و نقطه یابی محل دقیق نشت از جمله چالش هایی است که تجهیزات نشت یاب و شرکت های سازنده این تجهیزات با آن رو به رو هستند.

تقریبا همه ی نشت ها در محل وقوع صدا تولید می کنند. وظیفه ی دستگاه های نشت یاب شناسایی این صدا، و تفکیک آن از سایر صداهای محیط و در نتیجه یافتن محل دقیق نشت می باشد.

نشت و آب بدون درآمد

در این مقاله نشان می دهیم که یکی از مهمترین موارد تاثیرگذار بر صنعت اب و فاضلاب کشورهای در حال توسعه، تفاوت قابل ملاحظه ی بین مقدار آب تصفیه شده ورودی به سیستم و میزان مصرف محاسبه شده برای مصرف کنندگان می باشد که به این اختلاف، آب بدون درآمدنیز می گویند.

بیش ترین حجم آب بدون درآمد ناشی از هدر رفت آب به سبب نشت های نامرئی و انشعابات غیر مجاز می باشد. این امر به خصوص در هدر رفت منابع مالی شرکت های آب و فاضلاب افزایش هزینه های عملیاتی این شرکت ها تاثیرگذار است.

کنترل هدر رفت آب:

فرآیند کنترل هدر رفت آب از زمان ساخته شدن اولین سازه های آبی انجام شده است. رومیان باستان به خوبی آگاه بودند که بخشی از آب عرضه شده به مقصد نمی رسد.

در آن زمان نیز همچون 2000 سال بعد مشخص شد که نشت آب، بخش عمده ای از مشکل اتلاف آب در سیستم آبرسانی می باشد.

اگرچه تلاش ها برای کاهش هدر رفت آب پایان ناپذیر است، اما خوشبختانه امروزه مهندسین و متخصصین حوزه های مدیریت مصرف آب، با استفاده از طیف وسیعی از تجهیزات نشت یاب و تکنیک های نشت یابی، از چهار جنبه اساسی مدیریت نشت و هدر رفت را به عهده گرفته اند.

این فعالیت ها شامل، مدیریت فشار، کنترل نشت فعال، مدیریت جنس لوله و سرعت و کیفیت خدمات تعمیراتی می باشد. کاهش هدر رفت آب با استفاده از کنترل نشت شبکه، امروزه بسیاری از سازندگان تجهیزات نشت یاب را برآن داشته است با ایده پردازی و بهره وری از تکنولوژی های جدید و پیشرفته، تجهیزاتی جدید و کارآمد مطابق با اقتضائات اقتصادی و عملکرد محیطی مناسب طراحی نمایند.

این تجهیزات با به کارگیری کلیه ی عوامل موثر در ایجاد و پخش صدای نشت همچون عمق جنس لوله، جنس خاک و…. در طراحی سیستم های خود توانسته اند کمک شایانی به کاهش خطا، موقعیت یابی نشت و در نتیجه کاهش میزان آب بدون درآمد نمایند.

امروزه به کارگیری تکنولوژی و تجربه در کنار یک دیگر توانسته است نتایج بسیار خوبی را در کاهش هدر رفت آب از خود جای بگذارد.

نشتیابی خطوط انتقال و شبکه های آبرسانی بین شهری

نشتیابی خطوط انتقال بین شهری

هدر رفت آب در خطوط آبرسانی یکی از عمده مشکلات شرکت های آب و فاضلاب می باشد به گونه ای که در حدود 35 درصد از آب تصفیه شده به سبب نشت و خطوط انتقال بین می رود که خود موجب اتلاف آب، انرژی و منابع مصرفی جهت تصفیه و انتقال آب می گردد.

علاوه بر موارد ذکر شده، نشت ایجاد شده موجب آسیب های ثانویه نیز به خطوط لوله و سازه های اطراف می شود. به همین منظور برای به حداقل رساندن ضرر زیان و معضلات ناشی از این مشکل، شرکت های تامین کننده آب به ناچار اقدامات پیشگیرانه و اصلاحی گوناگونی را در این خصوص انجام می دهند.

از آنجایی که خطوط لوله آب در خاک دفن شده اند یافتن نشت در این تاسیسات پیچیده کار ساده ای نیست. لذا محققان روش های متفاوتی را برای تشخیص نشت در این خطوط به کا گرفته اند که هرکدام دارای مزایا و در عین حال محدودیت هایی می باشد.

مهمترین فاکتور در عملیات شناسایی نشت، میزان قابلیت اطمینان و کارایی روش و فناوری های به کار گرفته شده می باشد.

امروزه تکنولوژی تجهیزات مربوط به تشخیص و شناسایی نشت توسعه فراوانی یافته اند.

از عمده ترین و رایج ترین روش های تشخیص نشت می توان به امور کنترلی شامل نظارت بر فشار جریان، دمای مایعات، آشکارسازی های مرتبط با انتشار صوتی، آزمایش خط لوله با رادیومتری، مادون قرمز و تشخیص نشت فیبر نوری اشاره نمود.

تشخیص نشت با روش آکوستیک در سال های اخیر رواج بسیاری پیدا کرده است. در این فناوری نویزهای صوتی ناشی از نشت ایجاد شده، با استفاده از سنسورهای مناسب تعبیه شده برای این منظور تشخیص داده می شوند.این سنسورها با نصب در نقاط مختلف دسترسی به لوله همچون از شیرخط ها/ هیدرانت های آتش نشانی/ انشعابات مشترکین و…… صدا را دریافت نموده و با ارسال به واحد پردازش محل دقیق نشت را شناسایی می نمایند.

اثربخشی این روش بستگی به تفسیر صحیح سیگنال های صوتی دریافتی از شبکه می باشد. همچنین شناخت رفتار انتشار موج آکوستیک برای تعیین مسافت و محل نشت بسیار مهم است. در این راستا توسعه ابزارهای تحلیلی برای ارزیابی انتشار موج مهم و ضروری است.